Wethouder in verzet: hoe David Lopes Dias de strijd tegen de NSB bekocht met de dood

Geplaatst op do 02 september 2021 in Geschiedenis • 3 min leestijd    

De Hilversumse oud-wethouder David Lopes Dias wordt geëerd met een 'struikelsteen' voor zijn voormalige woning. Op de Wezellaan herinnert een gouden steen aan deze bijzondere politicus, die vanwege zijn verzet tegen de NSB werd opgepakt en uiteindelijk overleed in concentratiekamp Mauthausen.

Video Reportage: Wethouder in verzet | David Lopes Dias - zie originele artikel op NH Nieuws (6'27")

Tweemaal mocht David Lopes Dias het ambt van wethouder bekleden. Kort van 1922 tot 1923 en veel langer van 1931 tot 1940. "Hij is onder meer betrokken geweest bij het Sportpark en bij zwembad Crailoo, dat helaas niet meer bestaat", vertelt kleindochter Nynke Tempelaar-Stellema. "Hij was zijn tijd ver vooruit, hij wilde dat daar gemengd gezwommen mocht worden, maar dat lukte niet", vertelt ze met een glimlach.

Als lid van de SDAP (de voorloper van de Partij van de Arbeid) en wethouder van Hilversum liet hij zich midden jaren dertig regelmatig negatief uit over het nazisme. Ook de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) kreeg er verbaal van langs van Lopes Dias. Bij het uitbreken van de oorlog werd hem dan ook geadviseerd om te vertrekken uit Hilversum. "Ze hadden geen keuze, er kwam een taxi om ze naar familie in Amsterdam te brengen", vertelt kleindochter Nynke. Volgens haar was dat niet per se omdat hij ook Joods was, maar voornamelijk vanwege zijn politieke verzet tegen de NSB.

Bewust ontslag

Na de capitulatie in mei 1940 keerden eerst zijn dochters terug naar Hilversum. Lopes Dias zelf was te geschokt door de gebeurtenissen. Bij zijn terugkeer in september 1940 was de door hem zo geliefde burgemeester Robert Lambooij afgezet, om plaats te maken voor NSB-burgemeester Ernst von Bönninghausen. "Hij kon natuurlijk niet werken onder een NSB'er, dus hij heeft gelijk zijn ontslag ingediend", vertelt zijn kleinzoon Martijn de Rooi.

Strijd gaat verder Toch bleek de strijd met de NSB nog niet over. Op 23 december 1940 bereidt hij zich samen met zijn vrouw Trijntje Lopes Dias-Gnobbe voor op kerst met hun drie dochters: Lena, Emmy en Irene. Irene is als jongste thuis als een politieagent haar vader komt halen. "Hem werd verteld dat hij nodig was rondom de door hem opgezette persoonsregistratie in Hilversum. Dat was het smoesje waarmee hij naar het gemeentehuis moest komen", vertelt kleindochter Nynke.

Lopes Dias vertrok uit zijn woning op de Wezellaan, om zonder dat te weten nooit meer terug te keren. Anderhalf jaar zat hij vast in gevangenissen in Amsterdam en daarna in Kamp Amersfoort. "Uiteindelijk moest hij op transport naar Mauthausen. Daar is hij vrij snel overleden en op het briefje dat de familie heeft gekregen staat dat hij zelfmoord heeft gepleegd door tegen een elektriciteitsomheining te lopen, maar mijn oma heeft dat nooit geloofd."

Struikelsteen David Lopes Dias
Struikelsteen David Lopes Dias
Bewijs van arrestatie David Lopes Dias
Bewijs van arrestatie David Lopes Dias
Familliekaart David Lopes Dias
Familliekaart David Lopes Dias

Het droevige nieuws komt ook aan bij zijn Joodse familie in Amsterdam, waar halverwege 1942 de massale deportatie van Joden op het punt staat om te beginnen. "Daaruit blijkt dat hij echt eerder is opgepakt vanwege zijn tegenstand tegen de NSB."

Zijn vrouw en kinderen overleven de oorlog aangezien zijn vrouw Trijntje niet Joods is. Van zijn familie uit Amsterdam overleeft haast niemand de oorlog.

Verzet en vervolg

Zijn eigen dochters waren alledrie actief in het verzet en vooral zijn oudste dochter Lena treedt ook na de oorlog in de voetstappen van haar vader. Als gemeenteraadslid voor de PvdA werkte zij jaren aan de idealen van haar vader. In Hilversum zorgden zij er mede voor dat er een David Lopeslaan kwam. Ook een woongemeenschap kreeg de naam van de oud-wethouder van Hilversum.

De struikelsteen is daarmee een eerbetoon vanuit de daaropvolgende generatie. "Pas nu ik van alles teruglees besef ik hoeveel mijn opa heeft betekend", vertelt Nynke Tempelaar-Stellema, dochter van Irena Stellema-Lopes Dias. "Ik hoop dat mensen hier van meenemen dat dit soort dingen niet meer mogen gebeuren", aldus kleinzoon Martijn de Rooi, zoon van Emmy Lopes Dias. "Dit overkwam hem, dit overkwam Joden, maar het kan ook anderen overkomen."

Oorspronkelijk artikel

Lees meer over Hilversum lopes dias WOII